Viaductbehout: duurzaam alternatief voor prefab betonnen liggers
Viaductbehout: modulair hout-betonliggersysteem als duurzaam alternatief voor prefab betonnen liggers
De vervangings- en renovatieopgave van bruggen en viaducten die het einde van hun levensduur bereiken groeit snel. Tegelijkertijd staat de bouw- en infrasector in Nederland onder toenemende druk om de milieubelasting van projecten drastisch te verlagen. Traditionele materialen zoals beton en staal staan steeds meer in de weg om de klimaatdoelstellingen te behalen. Dat vraagt om andere oplossingen.
In de woningbouw is hout inmiddels terug van weg geweest. Ook in de civiele techniek krijgt hout als constructiemateriaal vaker de aandacht. Het modulaire hout-betonliggersysteem Viaductbehout speelt hierop in: een duurzaam alternatief voor traditionele prefab liggers, specifiek ontwikkeld voor zwaar verkeer.
Vraag vanuit de markt
Viaductbehout is in 2020 ontstaan vanuit een vraag van Rijkswaterstaat die op zoek waren naar een circulair viaduct. Samen met partners uit de ontwerp- en bouwketen – Mobilis, ipv Delft, Heko Spanten en Miebach – is Viaductbehout ontwikkeld dat duurzaamheid combineert met technische betrouwbaarheid.
Hout als dragend materiaal sluit aan bij een bredere ontwikkeling binnen de civiele techniek. De toepassing van hout in de infrastructuur zien we al in onder andere voetgangers- en fietsbruggen maar voor zwaar verkeer bleef dit lange tijd beperkt. Viaductbehout doorbreekt dat en maakt het mogelijk om hout op grote schaal toe te passen in de zwaarbelaste infrastructuur.
Constructief samenspel van hout en beton
Het modulaire hout-betonliggersysteem Viaductbehout bestaat uit prefab liggers waarin hout en beton constructief samenwerken. De liggers bestaan uit gelamineerd Europees vurenhout gecombineerd met een betonnen druklaag van gerecycled beton. Binnen deze hybride constructie neemt het hout voornamelijk trekspanningen op, terwijl het beton drukspanningen opvangt en het hout beschermt tegen weersinvloeden. Doken verbinden de twee materialen tot een stijve constructie waarin beide materialen samenwerken. Na plaatsing op de onderbouw worden de liggers met dwarsvoorspanning gekoppeld tot één stabiel dek. Een waterdichte laag en asfalt dekken het systeem vervolgens af. Dankzij deze opbouw ontstaat een robuuste, slanke constructie, die geschikt is voor overspanningen tot circa 35 meter en brugbreedtes tot ongeveer 26 meter. Door de combinatie van bestaande technieken is het systeem direct technisch toepasbaar.
De ontwikkeling van Viaductbehout laat zien dat de verschuiving naar hout verder gaat dan incidentele innovatieve projecten en een sector brede noodzaak is. Het laat zien dat circulair bouwen ook in de zwaarbelaste infrastructuur haalbaar is. De bouwsector speelt daarmee een belangrijke rol in het behalen van nationale klimaatdoelstellingen.
Minder CO2- uitstoot
Vergeleken met conventionele betonnen liggers draagt Viaductbehout bij aan een aanzienlijke reductie van de milieubelasting. Afhankelijk van de toepassing resulteert dit in een lagere MKI-waarde (-70%) en een aanzienlijke vermindering van de CO₂-uitstoot (-60%). Hout slaat tijdens de groei CO₂ op en houdt dit vast gedurende de levensduur van het bouwwerk.
Hout is een hernieuwbare grondstof en daarmee een interessant alternatief voor traditionele bouwmaterialen zoals staal en beton, die zijn gebaseerd op eindige grondstoffen. Het systeem is bovendien lichter dan traditionele oplossingen, wat leidt tot minder materiaalgebruik in de onderbouw en transportvoordelen. Door een groot deel van het systeem prefab te produceren is het mogelijk om op locatie snel te monteren, wat de bouwtijd met meerdere weken verkort.
Levensduur minimaal 100 jaar
Ook met het gebruik van hout voldoet het hout-betonliggersysteem aan de geldende eisen voor moderne verkeersbruggen. Het systeem is ontworpen volgens geldende normen met een verwachte levensduur van minimaal 100 jaar. Het duurzame karakter zit in de houten constructie die is beschermd door de betonnen druklaag en aanvullende afdichtingslagen. De liggers blijven hierdoor beschermd tegen vocht en weersinvloeden, wat essentieel is bij een lange levensduur.
Referentieprojecten
In het buitenland zijn al bruggen gerealiseerd met vergelijkbare hout-betoncombinaties. Dit bevestigt dat hout ook in zwaarbelaste infrastructuur betrouwbaar kan worden toegepast. Om Viaductbehout verder te onderbouwen maakten de partners een rondgang langs diverse referentieprojecten in het buitenland. In Duitsland, Zwitserland en Frankrijk worden hybride hout-betonbruggen al op grotere schaal toegepast. Hier zijn bruggen gerealiseerd met overspanningen van meer dan 30 meter en met constructies die geschikt zijn voor alle verkeersklassen.
Ook historische houten bruggen die al meerdere eeuwen in gebruik zijn, tonen aan dat hout – mits goed ontworpen en beschermd – een zeer lange levensduur kan hebben. Deze internationale ervaringen leverden waardevolle inzichten op voor de verdere ontwikkeling van Viaductbehout en onderstrepen de potentie van hout als constructiemateriaal in de civiele techniek.
Toekomstperspectief
Viaductbehout richt zich met name op de vervanging van bestaande betonnen brugdekken en de realisatie van nieuwe viaducten en ecoducten. Door het modulaire karakter is het systeem zowel toepasbaar in nieuwbouw als in renovatie- en vervangingsprojecten. De komende tijd ligt de focus op het realiseren van een eerste grootschalige toepassing in Nederland. Dergelijke projecten zijn essentieel om de praktische toepasbaarheid aan te tonen en de acceptatie binnen de sector te versnellen.
Ontdek meer over Viaductbehout
Dit artikel is geplaatst in Civiele Techniek nr 5/6-2026 – Themanummer Duurzaam Bouwen & Klimaatadaptatie
Auteur: Anne Schotman-Hiemstra, tendermanager bij Mobilis
Erkenning
De innovatieve en duurzame kenmerken van Viaductbehout blijven niet onopgemerkt. Recent is het systeem genomineerd voor meerdere prestigieuze prijzen, waaronder de Cobouw Innovatie Award, de Wubbo Ockels Innovatieprijs en de TBI Innovatieprijs, en won het de Gelderse Duurzame Vrijdag Award in de categorie Mobiliteit. Deze erkenning toont aan dat het concept onder de aandacht is binnen de sector en dat Viaductbehout een belangrijke bijdrage kan leveren aan de verduurzaming van infrastructuurprojecten.
Veelbelovend alternatief
Viaductbehout biedt een nieuw perspectief op de bouw van verkeersbruggen. Door de combinatie van hout en beton in een modulair en circulair systeem ontstaat een constructie die zowel technisch robuust als duurzaam is. De ontwikkeling sluit aan bij de beweging die we in de sector zien waarin hout en andere biobased materialen steeds belangrijker zijn om de klimaatdoelstellingen te behalen. Viaductbehout is hierin een veelbelovend alternatief voor de traditionele prefab beton liggers in de civiele techniek.
Waarom kiezen voor Viaductbehout:
- MKI-reductie: 70%
- CO₂-reductie: 60%
- Gewichtsreductie: 20%
- Kenmerken: modulair, demontabel, circulair
- Modulaire opbouw: snelle bouwtijd
- Toepassing: zwaarbelaste verkeersbruggen en viaducten
- Levensduur: 100 jaar